İnsanoğlunun uzay keşiflerinde yeni bir çağın kapıları aralanıyor. 1960’lı ve 70’li yıllardaki Apollo döneminden bu yana, yaklaşık 50 yıllık bir sessizliğin ardından Ay yolculuğu için en somut adımlar atılmaya başlandı. NASA’nın merakla beklenen insanlı görevi Artemis II için hazırlık süreçleri hızlanırken, dev roketin rampaya çıkış tarihi ve potansiyel fırlatma pencereleri netleşti.
Fırlatma Takvimi ve Kritik Hazırlık Süreci
NASA’nın Ay görevi için tasarladığı devasa Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi ve Orion Uzay Kapsülü, şu anda bulundukları dev montaj binasından (VAB) çıkarılarak fırlatma rampasına taşınmaya hazırlanıyor. Bu kritik transfer işlemi, en erken 17 Ocak Cumartesi günü başlayacak. Yaklaşık 6,5 kilometrelik bu devasa nakliye operasyonunun 12 saat kadar sürmesi bekleniyor.
Roket rampaya ulaştığında, yer destek ekipmanlarının bağlanmasıyla birlikte yoğun bir hazırlık süreci başlayacak. Ocak ayının sonlarına doğru NASA, “kostümlü prova” olarak adlandırılan ve yakıt ikmalini de içeren kapsamlı bir fırlatma öncesi test gerçekleştirecek. Test sırasında herhangi bir teknik aksaklık yaşanırsa, SLS ve Orion ek çalışmalar için montaj binasına geri çekilebilir.
Her şeyin planlandığı gibi gitmesi durumunda, tarihi fırlatma için öngörülen en erken tarih 6 Şubat Cuma günü. Ancak fırlatma zamanlaması sadece roketin hazırlığına değil, aynı zamanda Ay’ın Dünya’ya göre konumuna da bağlı. Roketin doğru hizalanabilmesi için belirli zaman aralıkları bulunuyor.
Olası Fırlatma Tarihleri
Pratikte her ayın başında bir haftalık fırlatma penceresi açılıyor ve bunu üç haftalık bir bekleme süresi takip ediyor. Buna göre belirlenen potansiyel tarihler şunlar:
- Şubat: 6, 7, 8, 10 ve 11
- Mart: 6, 7, 8, 9 ve 11
- Nisan: 1, 3, 4, 5 ve 6
Mürettebat Kimlerden Oluşuyor ve Görevleri Ne?
Artemis II görevi, yaklaşık 10 gün sürecek ve astronotları daha önce hiçbir insanın gitmediği kadar uzak bir mesafeye taşıyacak. Bu tarihi görevde yer alacak dört kişilik mürettebat şu isimlerden oluşuyor:
- Reid Wiseman: NASA Komutanı
- Victor Glover: Pilot
- Christina Koch: Görev Uzmanı
- Jeremy Hansen: Görev Uzmanı (Kanada Uzay Ajansı)
Bu uçuş, SLS roketi ve Orion kapsülünün mürettebatlı ilk sınavı olma özelliğini taşıyor. Astronotlar yörüngeye ulaştıktan sonra, gelecekteki Ay inişlerinde kullanılacak manuel yönlendirme ve hizalama manevralarını test edecekler. Ekip, Ay’ın binlerce kilometre ötesine uzanan bir rotada seyrederek kapsülün yaşam destek, itme, güç ve navigasyon sistemlerini denetleyecek.
Küçük bir kabinde yerçekimsiz ortamda çalışacak olan ekip, aynı zamanda tıbbi deneylere de kobaylık yapacak ve derin uzaydan görüntüler gönderecek. Radyasyon seviyeleri Uluslararası Uzay İstasyonu’na göre daha yüksek olsa da, güvenli sınırlar içinde kalacak. Görev sonunda kapsül, atmosferden sarsıntılı bir geçiş yaparak ABD’nin batı kıyısı açıklarına, Pasifik Okyanusu’na inecek.
Ay Yüzeyine İniş Ne Zaman Gerçekleşecek?
Önemle belirtmek gerekir ki, Artemis II görevi kapsamında Ay yüzeyine iniş yapılmayacak. Bu görev, asıl inişin yapılacağı Artemis III için bir ön hazırlık niteliği taşıyor. NASA, Artemis III’ün fırlatılması için “en erken” 2027 tarihini işaret etse de, uzmanlar 2028 yılının daha gerçekçi bir hedef olduğu görüşünde.
İniş görevi için henüz bazı kritik kararlar verilmiş değil:
- Mürettebatı yüzeye indirecek araç için ya SpaceX’in Starship modeli ya da Jeff Bezos’un şirketi Blue Origin’in tasarımı kullanılacak.
- ABD merkezli Axiom şirketi tarafından geliştirilen yeni nesil uzay kıyafetleri henüz hazır değil.
Artemis III gerçekleştiğinde hedef, Ay’ın güney kutbu olacak. Uzun vadeli planlar arasında Ay yörüngesinde “Gateway” adında küçük bir uzay istasyonu kurmak (Artemis IV ve V görevleri ile) ve yüzeyde kalıcı bir insan varlığı oluşturmak yer alıyor.
Uzay Yarışında Son Durum: Diğer Ülkelerin Hedefleri
İnsanlı son Ay görevi, Aralık 1972’de gerçekleşen Apollo 17 idi. Tarih boyunca toplam 24 astronot Ay’a seyahat etti ve bunlardan sadece 12’si yüzeyde yürüme şansı buldu. 1960’larda ABD’nin Sovyetler Birliği’ne karşı teknolojik üstünlük kurma çabasıyla başlayan bu süreç, günümüzde ticari ortaklıklar ve yeni teknolojilerle şekilleniyor.
Küresel uzay yarışında diğer ülkelerin planları ise şöyle:
- Çin: 2030 yılına kadar Ay’ın güney kutbuna yakın bir noktaya insanlı iniş yapmayı ve kendi aracını inşa etmeyi hedefliyor.
- Rusya: 2030 ile 2035 yılları arasında kozmonotlarını Ay’a göndermek ve bir üs kurmak istiyor ancak yaptırımlar ve teknik sorunlar nedeniyle bu takvim oldukça iyimser bulunuyor.
- Hindistan: Chandrayaan 3 aracının Ağustos 2023’te güney kutbuna başarılı inişinin ardından, 2040 yılına kadar Ay’a astronot gönderme hedefini açıkladı.
- Avrupa ve Japonya: Avrupalı ve Japon astronotların ilerleyen Artemis görevlerine dahil olması planlanıyor; Japonya şimdiden yerini ayırtmış durumda.
