Değerli hemşehrilerimiz, Isparta’mızın geleceğine ışık tutacak önemli bir söyleşiyle karşınızdayız. Kentimizin son yirmi yılda yaşadığı değişimleri, potansiyelini ve karşılaştığı zorlukları sosyolog ve akademisyen Prof. Dr. Suat Kolukırık ile masaya yatırdık. Prof. Dr. Kolukırık, Isparta’nın temel sorununun kaynak eksikliği olmadığını, asıl meselenin ortak bir gelecek vizyonu etrafında birleşememek olduğunu vurguladı. İşte, kentimizin dünü, bugünü ve yarınına dair çarpıcı tespitler ve çözüm önerileri…
Isparta’nın Genel Durumu: Potansiyelimiz Yüksek, Performansımız Tartışmalı
Prof. Dr. Kolukırık, Isparta’nın ekonomik, demografik ve toplumsal açıdan önemli değişimler yaşadığını belirtirken, kentin sahip olduğu potansiyel ile mevcut ekonomik ve sosyal performans arasında belirgin bir fark olduğuna dikkat çekti. Nüfus artışının yavaşlaması, gençlerin eğitim ve istihdam için şehirden ayrılması, üniversite-şehir ilişkisinin yetersizliği, gül ve elma gibi geleneksel sektörlerin yeterince katma değer üretememesi ve ulaşım yatırımlarındaki gecikmelerin Isparta’nın geleceği için önemli soruları gündeme getirdiğini ifade etti.
Kolukırık, Isparta’nın güçlü yanları olduğunu, gül, elma ve tarımsal üretim kapasitesi, üniversiteleri, doğal ve kültürel zenginlikleri ile Antalya gibi önemli merkezlere yakın konumunun büyük avantajlar sunduğunu söyledi. Ancak bu kaynakların ekonomik gelişmeye otomatik olarak dönüşmediğini, bu açığı kapatmak için bütüncül bir kent stratejisine ve birlikteliğe ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Genç Nüfusumuz Neden Gidiyor?
TUİK verilerine göre Isparta’nın nüfus yapısında yaşlanma eğiliminin arttığını belirten Prof. Dr. Kolukırık, özellikle genç nüfusun eğitim ve istihdam amacıyla başka kentlere yönelmesinin büyük bir sorun olduğunu dile getirdi. Gençlerin sadece bugünkü tüketim kapasitesini değil, geleceğin girişimcilerini, akademisyenlerini ve nitelikli iş gücünü oluşturduğunu hatırlatan Kolukırık, bir şehrin gençlerine istihdam sağlayamadığında gelecekteki üretim ve yenilik kapasitesinin bir kısmını da kaybettiğini ifade etti. Bu durumun, kültürel canlılığın zayıflamasına ve kentin emekli nüfusun ağırlık kazandığı bir yapıya dönüşmesine yol açabileceği uyarısında bulundu.
Gençlerin Isparta’da kalmasını zorlaştıran temel faktörün istihdam imkanlarının yetersizliği olduğunu söyleyen Kolukırık, gençlerin sadece iş bulmakla kalmayıp, kariyer imkanları, gelir düzeyi, sosyal yaşam ve kendilerini geliştirebilecekleri ekosistemi birlikte değerlendirdiğini belirtti. Teknoloji girişimciliği, inovatif sektörler, yazılım, dijital hizmetler, sağlık teknolojileri ve tarım teknolojileri gibi alanların kentin ekonomik gündemine daha fazla girmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, kültürel etkinlikler, sosyal alanlar ve gençlerin kendilerini ifade edebileceği kamusal alanların da kent tercihini etkilediğini ekledi.
Üniversite-Kent İlişkisi Yeniden Düşünülmeli
Isparta’nın en önemli stratejik avantajlarından birinin üniversiteleri olduğunu belirten Prof. Dr. Kolukırık, üniversite kenti olmanın sadece öğrenci sayısıyla ölçülemeyeceğini ifade etti. Üniversitelerin bilgi üretme kapasitesinin kentte kalıcı bir ekonomik değere dönüşüp dönüşmediği sorusunu sordu. Gül ve elma ekonomisi üzerinden örnek veren Kolukırık, üniversitelerin kimya, biyoloji, biyoteknoloji, kozmetik, gıda, tarım ve mühendislik alanlarındaki bilgi birikimini bu üretimle buluşturarak çok daha güçlü bir ekonomik yapı oluşturulabileceğini belirtti. Bu sayede öğrencilerin sadece tüketici değil, kentin ekonomik dönüşümünün aktörü haline geleceğini vurguladı.
Ekonomik Yapı ve Markalaşma Sorunu
Isparta’daki ekonomik hareketlilik ile ekonomik sıçrama arasında ciddi bir fark olduğunu dile getiren Kolukırık, konut yapımı ve hizmet sektöründeki canlılığın her zaman ekonomik gelişme anlamına gelmediğini söyledi. Asıl bakılması gerekenin üretkenlik, katma değer, ihracat kapasitesi, teknoloji kullanımı ve nitelikli istihdam olduğunu belirtti. Isparta’nın artık sadece neyi ürettiği değil, ürettiği şeyden ne kadar ekonomik değer elde ettiği konusuna odaklanması gerektiğini ifade etti.
Gül ve elma gibi geleneksel ürünlerin markalaşma kapasitesinin sınırlı kalmasının nedenini ise üretim ile markalaşma arasındaki farkın yeterince dikkate alınmamasına bağladı. Gül üretmenin başka, dünya ölçeğinde rekabet eden bir kozmetik markasına sahip olmanın başka bir şey olduğunu vurguladı. Isparta’nın tarım politikasının ‘üretici kentten tarımsal inovasyon kentine’ geçiş modelini benimsemesi gerektiğini, kozmetik, dermokozmetik, biyoteknoloji, sağlık ve gıda gibi alanların birlikte düşünülmesi gerektiğini söyledi.
Ulaşım, İnşaat ve Ortak Akıl Eksikliği
Kentin yatırım çekme kapasitesinin sınırlı olduğunu ve ulusal/uluslararası ölçekte büyüyebilen şirket sayısının az olduğunu belirten Kolukırık, Isparta’nın sektörel uzmanlaşmaya ve uzun vadeli bir stratejiye ihtiyacı olduğunu ifade etti. İnşaat sektörünün kent ekonomisindeki ağırlığının kısa vadede canlılık yaratsa da, uzun vadede kentin büyüme modelinin ağırlıklı olarak arsa, konut ve inşaat üzerinden ilerlemesinin riskli olduğunu söyledi. Fiziksel büyüme ile ekonomik gelişmenin birbirine karıştırılmaması gerektiğini, Isparta’nın betondan üretime, arsadan yatırıma, tüketimden katma değere doğru bir ekonomik dönüşüm gerçekleştirmesi gerektiğini vurguladı.
Ulaşım sorunlarının da kentin ekonomik erişilebilirliğini olumsuz etkilediğini belirten Kolukırık, Isparta’nın ulaşım projelerinin duyurulmasından ziyade aktif hale getirilmesi ve ulaşım ağının tamamlanmasının önemine değindi. Siyasetin ve yerel yönetimlerin sorumluluğunun sadece yatırım söyleminde bulunmak değil, ortak geleceği tanımlamak ve farklı aktörleri ortak bir çıktı etrafında buluşturabilmek olduğunu ifade etti. Kentin ortak aklının oluşturulması gerektiğini, belediye, üniversite, ticaret ve sanayi kuruluşları, meslek örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve siyasi aktörlerin aynı kentin geleceğini farklı yönlere çekmemesi gerektiğini söyledi.
‘Günü Kurtaran Kentlilik’ten Gelecek Vizyonuna
Prof. Dr. Kolukırık, kentlerde kısa vadeli çıkarların uzun vadeli vizyonun önüne geçmesini ‘günü kurtaran kentlilik’ olarak tanımladı. Kent yönetiminin 20-30 yıllık perspektifle düşünülmesi gerektiğini, 2035-2050 Isparta’sının nasıl olacağının bugünden planlanması gerektiğini vurguladı. Nüfus yapısı, gençlerin kentte kalma oranı, uzmanlaşılacak sektörler, üniversitelerin katkısı, tarımın dönüşümü, yaşlanan nüfusa hizmet ve ulaşım gibi konularda ortak bir gelecek senaryosuna ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
Isparta İçin Çıkış Yolu: Ortak Akıl ve Strateji
Isparta’nın hala yönetilebilir bir ölçekte olmasının önemli bir avantaj olduğunu belirten Kolukırık, beş temel politika alanını birbirine bağlı şekilde ele almayı önerdi: Gençlik ve nüfus politikası, üniversite-kent bütünleşmesi, yüksek katma değerli üretim ve markalaşma, ulaşım ve bölgesel entegrasyon ile sosyal sermaye ve kent yönetişimi. Bu alanlarda ölçülebilir hedeflerle ilerlenmesi gerektiğini söyledi.
Ortak bir vizyon oluşturmak için düzenli çalışan bir Isparta Kent Vizyon Platformu kurulmasını öneren Prof. Dr. Kolukırık, bu platformun veriye dayalı çalışarak 5, 10 ve 15 yıllık hedefler belirlemesi gerektiğini ifade etti. Son olarak Isparta’ya seslenen Kolukırık, kentin kendisini küçümsememesi ama olduğundan büyük görerek de sorunlarını gizlememesi gerektiğini vurguladı. Gülümüz var diye geleceğimizin garanti olmadığını, üniversitelerimiz var diye gençlerin burada kalmadığını hatırlattı. Isparta’nın nostaljiyle değil, stratejiyle konuşması gerektiğini, temel sorunun potansiyel eksikliği değil, potansiyeli ortak bir hedefe dönüştürme kapasitesindeki zayıflık olduğunu belirtti.
Prof. Dr. Suat Kolukırık, Isparta’nın geleceğinin birkaç kişinin kararlarına bırakılamayacak kadar değerli olduğunu, ‘Benim Ispartam’ anlayışından ‘Bizim Isparta’ anlayışına geçilmesi gerektiğini söyledi. Kentlerin sadece binalarla değil, güvenle, ortak akılla, üretimle, sosyal sermayeyle ve ortak gelecek tasavvuruyla büyüdüğünü vurgulayarak, Isparta’nın en çok yeni bir gelecek tasavvuruna ve fikrine ihtiyaç duyduğunu sözlerine ekledi. Bu sayede Isparta’nın sadece kendi geleceğini değil, Türkiye’nin de müreffeh bir ülke olma mücadelesine katkı sağlayabileceğini belirtti.
