Emeklilerin kamuda çalışma koşulları, mevcut mevzuat nedeniyle yeniden gündeme geldi. SGK uzmanı İsa Karakaş, emekli aylığı ile kamu görevlerinin birlikte yürütülmesinin büyük ölçüde mümkün olmadığnı vurguladı. Kamuda çalışmak isteyen emekliler için istisnalar dışında ciddi sınırlamalar bulunuyor.
Emeklilikten sonra çalışmak isteyen binlerce kişinin gözü kamu iş ilanlarında. Ancak kamu sektöründe görev almak, özel sektörde olduğu gibi ek gelir sağlamıyor. SGK uzmanı İsa Karakaş’a göre, 2005’ten bu yana yürürlükte olan düzenlemeler memur, işçi ve esnaf emeklileri için önemli kısıtlamalar içeriyor.
Türkiye’de 1 Ocak 2005’ten itibaren emeklilerin kamu kurumlarında çalışması sıkı kurallara bağlandı. Genel bütçeli daireler, belediyeler, KİT’ler ve devletin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerde işe başlayan emeklilerin maaşları tamamen kesiliyor.
SİSTEM NASIL İŞLİYOR?
Kamuya giren emekliler için uygulanan sistem şu şekilde işliyor:
- Maaş tamamen kesiliyor: Kamu kurumunda memur, işçi veya sözleşmeli personel olarak göreve başlayan emeklinin aylığı durduruluyor.
- SGDP uygulanmıyor: Özel sektörde olduğu gibi “Sosyal Güvenlik Destek Primi” (SGDP) ödeyerek maaş alma imkânı bulunmuyor.
- Tüm primler kesiliyor: Çalışılan kurumdan alınan ücret üzerinden sigorta ve genel sağlık sigortası primleri kesiliyor ve kişi sistemde “hiç emekli olmamış” gibi değerlendiriliyor.
KİMLER HEM EMEKLİ AYLIĞI HEM KAMU ÖDEMESİ ALABİLİYOR?
Bazı görevler ve statüler bu kuralın dışında tutuluyor. “Hem emekli aylığını alıp hem de kamudan ödeme alabilenler” şunlar:
- Cumhurbaşkanlığına seçilenler
- Bakanlar Kurulu üyeliğine dışarıdan atananlar
- TBMM üyeliğine seçilenler
- Belediye başkanları ve belediye meclis üyeleri
- Ders ücreti karşılığı eğitim kurumlarında görev alanlar
- Vakıf üniversitelerinde akademisyen olarak çalışanlar
- Yönetim kurulu üyeliği yapanlar veya huzur hakkı alanlar
- Cumhurbaşkanı kararıyla atanan üst düzey bürokratlar
MUHTARLAR İÇİN ÖZEL DURUM
Muhtar seçilen emeklilerin aylıkları kesilmiyor. Bu gruptaki emekliler hem devletten aldıkları emekli maaşını hem de muhtarlık ödeneğini almaya devam edebiliyor. Ayrıca muhtarlar için SGDP kesintisi de uygulanmıyor.
EMEKLİYE YASAK SİYASİLERE İSTİSNA
Mevcut sistem, düşük gelirli emekliler açısından ciddi bir eşitsizlik yaratıyor.
- Düşük maaşlı emekliye sınırlama: Kamu kurumunda çalışan emeklinin aylığı derhal kesiliyor.
- Yüksek maaşlılara ayrıcalık: Belediye başkanları ve milletvekilleri emekli aylıklarını almaya devam edebiliyor.
- Kamu tanımı çelişkisi: Belediye şirketlerinde çalışanlar kamu sayılırken, üst düzey siyasi görevler kısıtlamadan muaf tutuluyor.
“Hem emekli maaşımı alırım hem de kamu maaşı alırım” dönemi büyük ölçüde sona ermiş durumda. Kamuda çalışmak isteyen emekliler için aylığı kaybetmeden görev yapabilmek artık yalnızca istisnai durumlarla sınırlı bulunuyor.
