Vurgunu Yapanlar Kaçtı, Faturayı Toplum Ödeyecek!
Finans piyasalarında faaliyeti bulunmayan işletmeler vasıtasıyla organize edilen milyarlarca liralık fon operasyonu, yalnızca doğrudan para kaptıranları değil, 85 milyonluk tüm toplumu etkiliyor. Sınır dışına aktarılan yabancı paralar etiket fiyatlarını tırmandırırken, geri dönmeyen krediler memurdan esnafa herkesin finansmana erişimini engelliyor. İşte sıradan yurttaşı bekleyen 5 önemli tehdit.
Borsa zemininde hiçbir reel faaliyeti olmayan paravan şirketlerin hisselerini spekülatif adımlarla tırmandırarak yüz binlerce kişinin tasarrufunu yok eden devasa fon operasyonu, piyasada şiddetli sarsıntılara sebep oluyor. İktisatçılar, patlak veren krizin sadece birikimini kaptıran kitleyle kısıtlı kalmayacağını; borsayla ilgisi olmayan esnafın, ücretlinin ve her bireyin bütçesini yakından sarsacağını ifade ediyor.
Piyasa uzmanları, teknik terimlere boğulmadan bu manipülasyonun ülke ekonomisine ve hane halkına yükleyeceği maliyeti 5 ana maddede sıralıyor:
Kaynaklar Yurt Dışına Transfer Edildi, Kur ve Pahalılık Baskısı Arttı
Dolandırıcıların piyasadan çektikleri yüz milyonlarca lirayı yabancı paraya çevirip ülke dışına kaçırması ve bunlarla lüks varlıklar edinmesi, piyasadan aniden yüklü döviz çekilmesine sebebiyet verdi. Yurt içi piyasada tırmanışa geçen döviz talebi kurları yukarı çekerken, dolar ile avrodaki her sıçrama akaryakıttan temel tüketim maddelerine zam olarak geri dönüyor. Dolayısıyla soygunun yükü dönüp dolaşıp mutfak masraflarına yansıyor.
Bankacılık Sektörü Sarsıldı, Kredi Kanalları Kapatıldı
Vurgun sürecinde suni şekilde yüzlerce kat değer kazandırılan içi boş hisseler teminat gösterilerek bankalardan milyarlarca liralık finansman temin edildiği anlaşıldı. Bahse konu payların sert düşüş yaşamasıyla finans kuruluşlarının portföyünde değersiz teminatlar ile devasa tahsil edilemeyen alacaklar kaldı. Bankaların bu zararları kapatabilmek amacıyla kredi maliyetlerini yükseltmesi ve nakit akışını kısıtlaması öngörülüyor. Söz konusu durum; konut, taşıt yahut ihtiyaç kredisi almayı planlayan vatandaşların yanı sıra ticari hayatını sürdürmeye çalışan esnafın da nakde ulaşmasını zorlaştırıyor.
Uluslararası Sermaye Uzaklaşabilir: Güven Ortamı Sarsıldı
Gerek doğrudan yatırım gerekse borsa yatırımı gayesiyle ülkeye fon getiren küresel aktörler, piyasalardaki denetim mekanizmalarını ve şeffaflığı öncelikli kriter kabul ediyor. Herhangi bir faaliyeti olmayan bir işletmenin denetim altındaki piyasada dev sanayi kuruluşlarının değerini aşması ve duruma müdahale edilmemesi, yabancı yatırımcı nezdinde derin bir güvensizlik oluşturuyor. Memlekete giren doğrudan yabancı kaynağın gerilemesi ise ekonomik canlılığı yavaşlatırken işsizlik dalgasını tetikliyor.
Gerçek Üreticiler ve Sanayi Kaynaksız Kalıyor
Sermaye piyasalarının ana vazifesi; istihdam oluşturan, dış satım gerçekleştiren ve reel imalat yapan kuruluşlara halka arz vasıtasıyla düşük maliyetli uzun vadeli kaynak temin etmektir. Vurgunun ardından küçük tasarruf sahiplerinin piyasaya inancının sarsılması sermaye hareketlerini tıkıyor. Bireysel yatırımcıların piyasadan çekilmesi, gerçek manada katma değer üreten yerli işletmelerin fabrika kurma ve Ar-Ge yatırımı için fon bulmasını imkansız kılıyor.
Yastık Altı Tasarruflar Artıyor, Adalet Mekanizmasına Büyük Yük Biniyor
Yetkili ve lisanslı fonlar kanalıyla hayata geçirilen bu vurgun, finans sektörüne olan inancı zedeliyor. Varlıklarını korumak isteyen kitlelerin birikimlerini sistem dışına kaydırıp altın ya da döviz halinde saklaması, paranın üretime ve ekonomiye fayda sağlamasının önünü kesiyor. Diğer taraftan, yüz binlerce kazazedenin savcılıklara ve mahkemelere yönelerek başlatacağı suç duyuruları ile tazminat davalarının yargı organlarında devasa bir dosya yükü ve yıllarca sürecek hukuki süreçler doğurması bekleniyor.
Finans dünyasını sarsan bu skandal, yalnızca sıradan bir suiistimal olmayıp bankacılık dengelerinden sanayi üretimine, istihdam olanaklarından halkın alım gücüne dek uzanan geniş kapsamlı bir ekonomik kriz tehlikesini beraberinde getiriyor.
